Verlichting

Dimbaarheid is de eenvoudigste manier om één ruimte 's avonds anders te laten werken dan overdag - maar lamp en dimmer moeten op elkaar afgestemd zijn. Moooi geeft per armatuur de ondersteunde dimtypes.

Raimond werkt met mains leading edge, mains trailing edge en 1-10 volt. Heracleum III ondersteunt DALI dt6, Push of Pulse, een draadloze wandschakelaar en 0-10 volt. Wie dat niet nakijkt, krijgt licht dat flikkert of niet volledig wegdimt.

Bron: Moooi, productfiches Raimond en Heracleum III Suspended

Wever & Ducré koppelt in zijn eigen documentatie elke kleurtemperatuur aan een ruimte.

Bron: Wever & Ducré, How to choose the correct light colour

Voor de kleurweergave hanteert hetzelfde merk drie drempels: CRI 70 of hoger voor fabrieken en straatverlichting, 80 of hoger voor kantoren en eetkamers, 90 of hoger voor voedingswinkels, shops en musea. Rond CRI 70 worden kleuren grauwer - precies wat u niet wil wanneer u stof of hout beoordeelt.

Bron: Wever & Ducré, What is CRI

Flos zet de eenheden naast elkaar in zijn eigen woordenlijst. Lumen is de lichtopbrengst. Watt is het opgenomen vermogen - dus wat de lamp kost, niet wat ze geeft. Candela is de lichtsterkte in één bepaalde richting. Lux is lumen per vierkante meter: de hoeveelheid licht die werkelijk op het vlak aankomt.

Het verschil tussen bron en armatuur is meetbaar. Delta Light geeft voor de Supernova XS Pivot 330 een bron van 2600 lumen bij 22 watt en een armatuur van 1854 lumen bij 25,3 watt - dus 118 lumen per watt bij de bron en 73 bij het armatuur. Dat verschil is het optische verlies.

Voor de werkplek verwijst Delta Light naar de Europese norm: minstens 500 lux op het werkvlak volgens EN 12464-1.

Bron: Flos, Lighting glossary - Delta Light, productfiches en Home office lighting - EN 12464-1

Delta Light zet de technieken op een rij. Bij 1-10 volt gaat er een analoog stuursignaal van 1 tot 10 volt over twee extra draden. DALI is digitaal en geeft elk voorschakelapparaat een eigen adres, wat toelaat armaturen apart aan te sturen. Bij drukknopdimmen kunnen maximaal vijf voedingen op één knop, met twee extra stuurdraden. Fase-afsnijding dimt tussen dertig en honderd procent zonder extra bekabeling - handig bij renovatie, met als voorbehoud dat de lamp kan knipperen aan de onderkant van het bereik.

Wever & Ducré vat het bondig samen: welke techniek werkt, hangt af van de driver die de ledmodules voedt. DALI is koppelbaar met KNX. Moderne armaturen bieden vaak meerdere opties tegelijk - Modular Lighting Instruments maakt dezelfde inbouwspot in 0-10 volt, 1-10 volt, DALI, push-dim, fase-afsnijding, niet-dimbaar, Casambi en ZigBee.

Bron: Delta Light, Dimming systems - Wever & Ducré, FAQ dimming - Modular Lighting Instruments, Smart Lotis

Het eerste cijfer van de IP-code staat voor vaste voorwerpen, het tweede voor water. Wever & Ducré geeft de betekenis: eerste cijfer 1 voor voorwerpen groter dan 50 millimeter, 2 voor groter dan 12,5, 3 voor groter dan 2,5, 4 en 5 stofbeschermd, 6 stofdicht. Tweede cijfer 1 voor verticaal druppelwater, 3 voor spatwater, 4 voor spatwater uit alle richtingen, 5 voor waterstralen, 7 voor korte onderdompeling, 8 voor permanente onderdompeling.

Bron: Wever & Ducré, IP rating classification

Daarnaast is er de beschermingsklasse: klasse I heeft een aardaansluiting nodig, klasse II is dubbel geïsoleerd en heeft dat niet, klasse III werkt op veilige laagspanning.

Bron: Wever & Ducré, Which safety class

Twee lampen met dezelfde kleurtemperatuur kunnen toch verschillen. Delta Light legt uit dat dat verschil gemeten wordt met MacAdam-ellipsen, uitgedrukt als SDCM volgens CIE 1931, op een schaal van 0 tot 10. Binnen één ellips is het verschil niet zichtbaar. Delta Light hanteert één stap voor monochrome ledchips en twee voor tunable white. Wever & Ducré: één stap onzichtbaar, twee en drie nauwelijks zichtbaar, vier zichtbaar.

Verblinding wordt uitgedrukt in UGR. Artemide noteert voor een van zijn armaturen UGR kleiner dan 19 met een luminantie onder 3000 candela per vierkante meter vanaf 65 graden; Modular geeft UGR 16 voor zijn Smart Lotis.

Levensduur staat als L-waarde met een B-waarde: L70 60.000 uur betekent dat na zestigduizend uur nog minstens zeventig procent van de oorspronkelijke lichtopbrengst overblijft. L90 B10 50.000 uur is strenger: negentig procent na vijftigduizend uur, bij hoogstens tien procent van de armaturen daaronder.

Bron: Delta Light, LED technology - Wever & Ducré, What does 3-step mean - Artemide en Modular productfiches