# Verlichting

*Kleurtemperatuur, kleurweergave en beschermingsgraad*

Verlichting is het sluitstuk van een interieur en bepaalt hoe alle andere materialen eruitzien. Vier getallen op de fiche zeggen wat een lamp doet.

## Kleurtemperatuur en kleurweergave

*Kelvin en CRI*

Moooi geeft als algemene merkspecificatie dat de meeste armaturen in de collectie een kleurtemperatuur rond 2700 kelvin hebben en dat de leds een waarde van ongeveer 80 tot 90 CRI halen.

Kelvin zegt hoe warm of koel het licht is: rond 2700 is warm en huiselijk, 3000 al iets frisser, alles daarboven wordt klinisch in een woonkamer. CRI of Ra zegt hoe getrouw kleuren onder dat licht weergegeven worden, op een schaal tot 100 - en dat is precies wat telt wanneer u stof, behang en tapijt naast elkaar legt.

| Armatuur | Vermogen | Lichtstroom | Kleurtemperatuur | CRI |
|---|---|---|---|---|
| Raimond R43 | max. 16 W | 329 lm | 2700 K | 71 |
| Raimond R61 | max. 30 W | 644 lm | 2700 K | 71 |
| Heracleum III groot | max. 21 W | 1687 lm | 2600 K | 91 |
| Heracleum III klein | max. 16 W | 1180 lm | 2600 K | 91 |

*Bron: Moooi, FAQ en productfiches Raimond en Heracleum III Suspended*

Heracleum III noteert daarbij een levensduur van 50.000 uur en werkt op 120 tot 250 volt.

*Beeld: Heracleum III small in nikkel, vrijgesteld op witte achtergrond, met het draadframe en de polycarbonaat lensblaadjes.*

## Dimmen

*Welk dimtype bij welke driver*

Dimbaarheid is de eenvoudigste manier om één ruimte 's avonds anders te laten werken dan overdag - maar lamp en dimmer moeten op elkaar afgestemd zijn. Moooi geeft per armatuur de ondersteunde dimtypes.

Raimond werkt met mains leading edge, mains trailing edge en 1-10 volt. Heracleum III ondersteunt DALI dt6, Push of Pulse, een draadloze wandschakelaar en 0-10 volt. Wie dat niet nakijkt, krijgt licht dat flikkert of niet volledig wegdimt.

*Bron: Moooi, productfiches Raimond en Heracleum III Suspended*

## IP-klasse

*Waar een armatuur mag hangen*

Moooi geeft voor zijn armaturen IP20 op: aanraakveilig en bestand tegen stof of voorwerpen groter dan 12 millimeter, en uitsluitend te plaatsen op droge plaatsen. Dat sluit badkamerzones en buitentoepassingen uit.

Materiaal en constructie staan er eveneens bij: Raimond is een roestvrijstalen bol met PMMA-lenzen, niet bestand tegen een maritieme omgeving, met 92 lichtpunten bij de R43 en 162 bij de R61. Heracleum III heeft een metalen draadframe met polycarbonaat lenzen en een ultradunne ophangdraad, aangedreven door de Electrosandwich-technologie.

*Bron: Moooi, FAQ en productfiches*

*Beeld: Raimond II R43: de roestvrijstalen bol van 43 cm met de individuele lichtpunten in de knooppunten.*

## Welke kleurtemperatuur waar

*De indeling van de fabrikant*

Wever & Ducré koppelt in zijn eigen documentatie elke kleurtemperatuur aan een ruimte.

| Kelvin | Karakter | Waarvoor |
|---|---|---|
| 1800 K | kaarslicht, zonsondergang | sfeerhoek |
| 2200 K | warm en behaaglijk | bars, restaurants |
| 2700 K | klassieke woonverlichting | woonkamer, slaapkamer, badkamer |
| 3000 K | helderder, nog warm | keuken, badkamer |
| 4000 K | levendig, contrastrijk | keuken, kantoor, winkel |

*Bron: Wever & Ducré, How to choose the correct light colour*

Voor de kleurweergave hanteert hetzelfde merk drie drempels: CRI 70 of hoger voor fabrieken en straatverlichting, 80 of hoger voor kantoren en eetkamers, 90 of hoger voor voedingswinkels, shops en musea. Rond CRI 70 worden kleuren grauwer - precies wat u niet wil wanneer u stof of hout beoordeelt.

*Bron: Wever & Ducré, What is CRI*

## Lumen, watt, candela en lux

*Wat elke eenheid meet*

Flos zet de eenheden naast elkaar in zijn eigen woordenlijst. Lumen is de lichtopbrengst. Watt is het opgenomen vermogen - dus wat de lamp kost, niet wat ze geeft. Candela is de lichtsterkte in één bepaalde richting. Lux is lumen per vierkante meter: de hoeveelheid licht die werkelijk op het vlak aankomt.

Het verschil tussen bron en armatuur is meetbaar. Delta Light geeft voor de Supernova XS Pivot 330 een bron van 2600 lumen bij 22 watt en een armatuur van 1854 lumen bij 25,3 watt - dus 118 lumen per watt bij de bron en 73 bij het armatuur. Dat verschil is het optische verlies.

Voor de werkplek verwijst Delta Light naar de Europese norm: minstens 500 lux op het werkvlak volgens EN 12464-1.

*Bron: Flos, Lighting glossary - Delta Light, productfiches en Home office lighting - EN 12464-1*

## Dimtechnieken

*Welke sturing bij welke driver*

Delta Light zet de technieken op een rij. Bij 1-10 volt gaat er een analoog stuursignaal van 1 tot 10 volt over twee extra draden. DALI is digitaal en geeft elk voorschakelapparaat een eigen adres, wat toelaat armaturen apart aan te sturen. Bij drukknopdimmen kunnen maximaal vijf voedingen op één knop, met twee extra stuurdraden. Fase-afsnijding dimt tussen dertig en honderd procent zonder extra bekabeling - handig bij renovatie, met als voorbehoud dat de lamp kan knipperen aan de onderkant van het bereik.

Wever & Ducré vat het bondig samen: welke techniek werkt, hangt af van de driver die de ledmodules voedt. DALI is koppelbaar met KNX. Moderne armaturen bieden vaak meerdere opties tegelijk - Modular Lighting Instruments maakt dezelfde inbouwspot in 0-10 volt, 1-10 volt, DALI, push-dim, fase-afsnijding, niet-dimbaar, Casambi en ZigBee.

*Bron: Delta Light, Dimming systems - Wever & Ducré, FAQ dimming - Modular Lighting Instruments, Smart Lotis*

## IP-klassen en badkamerzones

*Waar een armatuur mag hangen*

Het eerste cijfer van de IP-code staat voor vaste voorwerpen, het tweede voor water. Wever & Ducré geeft de betekenis: eerste cijfer 1 voor voorwerpen groter dan 50 millimeter, 2 voor groter dan 12,5, 3 voor groter dan 2,5, 4 en 5 stofbeschermd, 6 stofdicht. Tweede cijfer 1 voor verticaal druppelwater, 3 voor spatwater, 4 voor spatwater uit alle richtingen, 5 voor waterstralen, 7 voor korte onderdompeling, 8 voor permanente onderdompeling.

| Badkamerzone | Minimum |
|---|---|
| Zone 0, in het bad of de douche | IPX7 of hoger, laagspanning |
| Zone 1, boven bad of douche | IPX4, IPX5 bij waterstralen |
| Zone 2, 60 cm daarrond | IPX4, IPX5 bij waterstralen |
| Zone 3, daarbuiten | IPX3, IPX1 zonder stoom of watercontact |

*Bron: Wever & Ducré, IP rating classification*

Daarnaast is er de beschermingsklasse: klasse I heeft een aardaansluiting nodig, klasse II is dubbel geïsoleerd en heeft dat niet, klasse III werkt op veilige laagspanning.

*Bron: Wever & Ducré, Which safety class*

## Kleurconsistentie en levensduur

*MacAdam, SDCM, UGR en L-waarden*

Twee lampen met dezelfde kleurtemperatuur kunnen toch verschillen. Delta Light legt uit dat dat verschil gemeten wordt met MacAdam-ellipsen, uitgedrukt als SDCM volgens CIE 1931, op een schaal van 0 tot 10. Binnen één ellips is het verschil niet zichtbaar. Delta Light hanteert één stap voor monochrome ledchips en twee voor tunable white. Wever & Ducré: één stap onzichtbaar, twee en drie nauwelijks zichtbaar, vier zichtbaar.

Verblinding wordt uitgedrukt in UGR. Artemide noteert voor een van zijn armaturen UGR kleiner dan 19 met een luminantie onder 3000 candela per vierkante meter vanaf 65 graden; Modular geeft UGR 16 voor zijn Smart Lotis.

Levensduur staat als L-waarde met een B-waarde: L70 60.000 uur betekent dat na zestigduizend uur nog minstens zeventig procent van de oorspronkelijke lichtopbrengst overblijft. L90 B10 50.000 uur is strenger: negentig procent na vijftigduizend uur, bij hoogstens tien procent van de armaturen daaronder.

*Bron: Delta Light, LED technology - Wever & Ducré, What does 3-step mean - Artemide en Modular productfiches*

## Bronnen

- Moooi, FAQ
- Moooi, productfiches Raimond en Heracleum III Suspended
- Wever & Ducré, How to choose the correct light colour, What is CRI, IP rating classification, Which safety class en FAQ dimming
- Delta Light, Dimming systems, LED technology, Home office lighting en productfiches Supernova
- Flos, Lighting glossary
- Modular Lighting Instruments, Smart Lotis - Artemide, productfiches
- EN 12464-1, verlichting van werkplekken
- Normen, aangehaald op deze pagina: EN 12464-1

---

Burigat Decoratie, Hundelgemsesteenweg 734/1, 9820 Merelbeke-Melle, Belgie.
Telefoon +32 9 233 95 75. Toonzaal open van maandag tot vrijdag, op afspraak.
Bron van deze pagina: https://www.burigatdecoratie.be/pages/producten/verlichting/