# Passementerie

*Galons, koorden, franjes en kwasten*

Passementerie is het geweven afwerkingswerk aan gordijnen, kussens en meubelen. Klein in oppervlakte, groot in effect - en met eigen maten en eigen vaktermen.

## Soorten en maten

*Wat de fiches vermelden*

Elke passementerie heeft een hoogte of breedte en, bij een dessin, een rapport. Dat staat in de fiche, net als bij stof.

| Referentie | Type | Maat | Samenstelling |
|---|---|---|---|
| Samuel & Sons Margaux | kwastenfranje | 57 mm hoog, rapport 38 mm | 65% rayon, 21% viscose, 10% katoen |
| Samuel & Sons Bali | katoenen rokfranje | 190 mm hoog, rapport 25 mm | 96% katoen |
| Samuel & Sons Chevallerie | koord met bies | koord 5 mm | 41% viscose, 21% katoen, 21% nylon |
| Samuel & Sons Aurelia | gimp of biesband | 13 mm breed | 100% viscose |
| Samuel & Sons Aurelia | dubbele kwastembrasse | 29 cm hoog, 82 cm spreiding | 30% viscose, 32% katoen, 32% hout |
| Dedar Pin003 | soutache | 7 mm | 100% rayon |
| Dedar Pin019 Rouche | getufte ruche | 35 mm | 98% rayon, 2% polyester |

*Bron: Samuel & Sons en Dedar productfiches*

Passementerie de l'Île-de-France zet de maat vaak in de referentie zelf: Galon faubourg 12 mm, Crête les unis 12 mm.

*Beeld: De Margaux kwastenfranje van 57 mm hoog met een rapport van 38 mm, uit de eigen productfiche.*

## Hoe het gemaakt wordt

*Jacquard, handweven en werkbank*

Declercq Passementiers beschrijft drie productieroutes: mechanisch weven op jacquardgetouwen voor brochés en eenvoudige crêtes, handweven voor complexe crêtes, fluwelen galons en gedraaide franjes, en handwerk aan de werkbank voor glands en apprêts. Daar gaan twee voorbereidende bewerkingen aan vooraf: het scheren van de ketting en het twijnen van het garen.

Het merk zegt zelf dat tachtig procent van de fabricage volledig met de hand gebeurt. De producttypes die het onderscheidt zijn galons, franges, jasmins, glands, cartisanes, crêtes en torsades.

*Bron: Declercq Passementiers, La maison*

*Beeld: De Aurelia gimp of biesband van 13 mm in honderd procent viscose, met zichtbare vlechtstructuur.*

## Onderhoud en krimp

*Waarom het label per artikel verschilt*

Dedar geeft per artikel een eigen onderhoudslabel. Pin003 Soutache mag met de hand gewassen worden, zonder chloor, koel gestreken en droog gereinigd met perchloor- of trichloorethyleen, niet gecentrifugeerd en niet in de droogtrommel. Pin019 Rouche mag niet gewassen worden en enkel droog gereinigd.

In het algemene onderhoudsvoorschrift raadt Dedar handwas op maximaal twintig graden aan met een halfvolle trommel en een korte zachte centrifuge, dagelijks onderhoud met plumeau of zachte borstel, en vlekken deppen met een witte microvezeldoek met een halfprocent ammoniakoplossing.

De krimprichtwaarden die Dedar publiceert verklaren waarom een viscose boordsel anders behandeld wordt dan een katoenen: synthetisch 1 tot 2 procent, zijde 1 tot 3, wol 1 tot 3, katoen 1 tot 4, viscose 3 tot 5 en linnen 5 tot 7 procent.

*Bron: Dedar, productfiches en Care and maintenance*

> Een boordsel dat met de hand is aangezet, laat zich later vervangen zonder de stof te beschadigen. Bij machinaal ingestikte boorden is dat veel moeilijker.

*Beeld: Pin019 Rouche, een getufte ruche van 35 mm breed, zoals Dedar ze toont.*

## De woordenlijst

*Wat de huizen zelf onder elk woord verstaan*

Passementerie heeft een vaktaal die grotendeels Frans gebleven is. Pierre Frey omschrijft een galon als een dik lint dat op gordijnen wordt aangebracht om ze te versieren, of rond tapijten als verfijnde afwerking. Een embrasse is een koord of band die het gordijn terughoudt; het meest gebruikte model is een gros câblé van twee centimeter diameter. Een ganse is een fijn koordje dat de rand van een kussen of een tafelrok onderlijnt. Een passepoil is een jonc met wisselende diameter, overtrokken met een strook stof.

*Bron: Pierre Frey, Lexique*

Samuel & Sons hangt er maten aan. Een galon loopt van 3/8 duim tot 3 duim of breder. Een gimp, het smalle siergalon dat over nieten en naden gaat, blijft doorgaans onder de halve duim. Een koord meet 1/8 tot 1/2 duim of meer en bestaat met of zonder lip, waarbij die lip de stoffeerder toelaat het koord in de naad mee te stikken. Een bouillonfranje bestaat standaard in 12 en 21 centimeter.

*Bron: Samuel & Sons, Tailor Made: Innovative Drapery and Curtain Applications*

## Maten op de fiche

*Wat de fiches opgeven*

| Artikel | Soort | Maat |
|---|---|---|
| Osborne & Little, Oval Braid T708 | galon | 3 cm |
| Osborne & Little, Muette Braid | galon | 7 cm |
| Osborne & Little, Saint-Cloud Fringe | franje | 7 cm |
| Osborne & Little, Pavilion Braid T815 | galon | 11 cm |
| Samuel & Sons, Desert Linen Border | galon | 50 mm |
| Samuel & Sons, Castilian Nailhead Border | nagelband | 57 mm, rapport 10 cm |
| Samuel & Sons, Oberon Bullion Fringe | bouillonfranje | 21 cm hoog |
| Samuel & Sons, Le Jardin Silk Tuft | pompon | ø 25 mm |
| Designers Guild, Kushime | galon | 10,8 cm, rapport 19 cm |
| Designers Guild, Menars Tie Back | embrasse | 90 cm |

*Bron: Osborne & Little, Samuel & Sons en Designers Guild, productfiches*

De maten staan bij de Angelsaksische huizen in duim. Samuel & Sons geeft de omrekening zelf mee: 3 mm is 1/8 duim, 10 mm is 3/8, 25 mm is 1 duim, 50 mm is 2 duim; één yard is 36 duim of 0,9144 meter.

*Bron: Samuel & Sons, Tailor Made*

## Hoe traag het werk gaat

*Wat de ateliers over hun eigen tempo zeggen*

Declercq Passementiers noemt vier technieken bij naam: guipure, tressage, moulinage en tissage. Het huis stelt dat tachtig procent van de fabricage volledig met de hand gebeurt, volgens zeer oude technieken. Het werkt met drie productiewijzen naast elkaar: mechanische jacquardgetouwen voor complexe geweven galons, handweven voor fijne crêtes, fluwelen galons en getorste franjes, en bankwerk voor wat niet te mechaniseren valt, zoals kwasten.

*Bron: Declercq Passementiers, La maison*

Lelièvre zet er een tempo op: handweven vordert met enkele centimeters tot enkele meters per dag, naargelang de complexiteit. En over het knopen van een nieuwe ketting: als er twaalfduizend draden zijn, zijn er twaalfduizend knopen. Het jacquardsysteem was volgens het huis in 1806 in de eigen ateliers geïnstalleerd en verfijnd.

*Bron: Lelièvre, Savoir-faire*

## Waaruit het bestaat

*Samenstellingen van de fiches*

Passementerie is bijna nooit uit één vezel gemaakt. De samenstellingen op de fiches lopen van eenvoudig tot zeer gemengd.

| Artikel | Samenstelling | Gewicht |
|---|---|---|
| Oval Braid T708 | 55% viscose, 45% katoen | - |
| Muette Braid | 70% polyester, 20% polyurethaan, 10% viscose | 50 g/m² |
| Pavilion Braid T815 | 60% viscose, 20% katoen, 20% linnen | 94 g/m² |
| Saint-Cloud Fringe | 62% viscose, 19% linnen, 10% katoen, 6% polyester, 3% polyamide | 95 g/m² |
| Desert Linen Border | 100% linnen | - |
| Castilian Nailhead Border | 88% metaal, 12% linnen | - |
| Oberon Bullion Fringe | 36% katoen, 32% viscose, 32% metaalvezel | - |
| Le Jardin Silk Tuft | 100% zijde | - |

*Bron: Osborne & Little en Samuel & Sons, productfiches*

Voor buiten wordt bewust naar andere vezels gegrepen. Samuel & Sons weeft zijn Terrace-lijn in honderd procent massa-geverfd acryl, bestand tegen uv, schimmel en vlekken en bleekbaar; de Saisons-lijn in massa-geverfd polyolefine. Romo weeft de Tambor-franje in honderd procent polyacryl, kleurvast tegen licht, chloor en zout, schimmel- en vlekwerend en PFAS-vrij.

*Bron: Samuel & Sons, Terrace en Saisons Performance - Romo, Tambor Fringe uit de Jacuba-collectie*

## Brandnormen op passementerie

*Wat er niet op staat*

Hier valt vooral op wat ontbreekt. Osborne & Little vermeldt op elk van zijn nagekeken galons en franjes bij brandklasse eenvoudigweg "niet van toepassing", en ook bij de vraag of het artikel brandvertragend behandeld kan worden. Designers Guild gaat een stap verder en zet op zijn galons de vermelding "niet voor bekleding", met gebruik beperkt tot kussens, gordijnen en raamdecoratie.

*Bron: Osborne & Little en Designers Guild, productfiches*

Op weefselniveau is er wel een kader. Lelièvre omschrijft ignifugatie als een behandeling van textiel met onbrandbare stoffen om brandgevaar te verminderen of de vlamuitbreiding te vertragen, met een klassering als M0 en M1 tot gevolg. Het huis voegt er twee waarschuwingen aan toe: de behandeling is afgeraden voor zitmeubelen, en niet elke stof laat zich ignifugeren. Pierre Frey stelt dat al zijn stoffen met non-feu-vezels de M1-certificatie halen.

*Bron: Lelièvre, Traitements spécifiques - Pierre Frey, Lexique*

> Voor projecten waar een brandklasse verplicht is, betekent dit dat de passementerie apart bekeken moet worden. Wij vragen die gegevens dan bij de fabrikant op, per artikel.

## Verwerking en aandachtspunten

*Naadtoeslag, krimp en onderhoud*

Voor kussens rekent Samuel & Sons een naadtoeslag van ongeveer een halve tot vijf achtste duim, met de opmerking dat dit per atelier verschilt. Het huis koppelt de franjelengte ook aan de toepassing: een franje van drie duim volgt de lijn van een draperie, een langere franje hoort onderaan een zetel, fauteuil, poef of tafelrok.

*Bron: Samuel & Sons, Tailor Made: Innovative Pillow Applications en Drapery Applications*

Designers Guild waarschuwt dat meubelstoffen bij het wassen zes tot acht procent kunnen krimpen en raadt aan minstens vijf procent extra lengte te rekenen. Romo raadt af gordijnen op exacte lengte te maken, dus precies tot de vensterbank of net op de vloer, omdat temperatuur en vochtigheid het gordijn in situ doen bewegen.

*Bron: Designers Guild, Product Care - Romo, FAQ*

Voor het onderhoud is de lijn eenduidig: wekelijks stofzuigen met een geschikt opzetstuk, en verder niet wassen. De galons van Designers Guild dragen de code niet wassen, chemisch reinigen met het zachte P-proces, niet strijken, niet in de droogkast, niet bleken. Bij Osborne & Little staat bij Pavilion Braid uitdrukkelijk dat er niet met tetrachlooretheen gereinigd mag worden.

Over zijde is Designers Guild ronduit: zijde heeft in het algemeen een lage lichtechtheid en klachten over verkleuring worden niet aanvaard. Alle stoffen verkleuren uiteindelijk, zegt hetzelfde huis, en het advies luidt gordijnen altijd te voeren en overdag zo ver mogelijk van het raam weg te trekken.

*Bron: Designers Guild, Product Care - Osborne & Little, Pavilion Braid T815*

## Bronnen

- Samuel & Sons, productfiches Margaux TF-59552-07, Bali 59108-03, Chevallerie CT-58297-07 en Aurelia 982-56148-10 en 988-56134-23
- Dedar, Pin003 Soutache, Pod004 Soutache, Pin019 Rouche en Care and maintenance
- Declercq Passementiers, La maison
- Passementerie de l'Île-de-France, catalogus
- Samuel & Sons, Tailor Made: Innovative Drapery and Curtain Applications en Innovative Pillow Applications
- Samuel & Sons, collecties Terrace en Saisons Performance en productfiches Desert Linen Border, Castilian Nailhead Border, Oberon Bullion Fringe en Le Jardin Silk Tuft
- Pierre Frey, Lexique en Savoir-faire
- Lelièvre, Savoir-faire en Traitements spécifiques
- Osborne & Little, productfiches Oval Braid T708, Muette Braid, Pavilion Braid T815, Operetta Braid T803 en Saint-Cloud Fringe
- Designers Guild, Product Care en productfiches Kushime, Enamel Flower en Menars Tie Back
- Romo, Tambor Fringe en FAQ

---

Burigat Decoratie, Hundelgemsesteenweg 734/1, 9820 Merelbeke-Melle, Belgie.
Telefoon +32 9 233 95 75. Toonzaal open van maandag tot vrijdag, op afspraak.
Bron van deze pagina: https://www.burigatdecoratie.be/pages/producten/passementerie/